Friend's visit

I had two great days with my friend Oyundary from Mongolia.  We were classsmates from the university.  Our fathers worked together at the Mongolian Radio station.  Her father Tsagaan was journalist at the Agricultural department and my father worked at the Cultural department.  We worked together at a televison station in Mongolian early 90s.

Oyundary, third from left, me second from right, the front row  

We talked about our student life and watched video from that and laughed a lot.  It was really funny to watch twenty years old video, see that time's fashion.

We both have masters degree in journalism from American Universities.  Oyundary from Berkeley, a very prestigious, I am from Ohio.  Now she is working as a director of the Mongolian National Television, I am a "Home Office" manager.  She has two boys and I have two girls.

Us now at the Boca in Inferno in Cascais

We talked about our student life and watched video from that and laughed a lot.  It was really funny to watch twenty years old video, see that time's fashion.

I wish that we will meet many times in and out of Mongolia for business or a leisure.

Thank you for your visit my friend, it was really nice to talk about same things that we share.  All the success for your future plans to bring the Mongolian Television into a new stage.

Love Blossom

Almond trees are blossoming in Portugal now.  It is a very nice to see at the end of January trees with flowers and colours reminding me snow. 

The story behind is that many centruries ago a Portuguese king living in Algarve was married to a princess from Scandinavia and during February she was really looked sad.  The king asked why she was so sad. "There is no snow in Portugal and I miss so much of snow."  The kind could not let snow but could plant almond trees.

Since then for centuries Algarve and other parts of Portugal is covered in white flowers of almond tree. I would like to suggest to Portuguese instead of celebrating Valentine's Day they could start celebrating Love Blossom day during this period. 

Quilting Group meeting

When I returned from England just after Christmas I saw a huge Christmas tree at the Lisbon airport. A busy traveller was texting on his mobile just under the tree.

The Portuguese capital, usually during Christmas time has plenty of decorations but this year Lisbon and other cities decided not to put much decorations. However, my family managed to go at Lisbon centre to see decorations and take photos. This was in the square at Restauradores.

I do like to take photos of Sao Jorge castle from the Santa Justa elevador.

Christmas and New Year's celebrations are finished for another year. Lunar New Year celebration will start at the beginning of February in Asia. Anyway, back to quilting.
Last Thursday was our first meeting of the New Year. Cinzia and Ann came to share their holiday news and work. Cinzia went to Italy, her home country, in their family car. While her husband was driving she did her arroiolos, Portuguese carpet. It took her two days to drive from Portugal to Italy and she did lot of work in that time.
Ann finished her spiral quilt and have to make an important decision which fabric to use to continue.

Here is my fabric shopping in Tunbridge Wells, England, unfortunately, I did not do other shopping. Good for my husband's wallet. I do like collecting fabric with Japanese prints and there were several in a shop but I bought only two types. I loved this Matreoshka print and made a little purse with a metal frame. I will teach this purse at Ines' shop in February. Check her schedule for the next month.

The red fabric I bought to finish my spiral quilt. I wanted different fabric but the shop did not have what I was looking for.

Аавын тухай Д.Давааням ахын бичсэн нь*

  Жигжидийн Бямба нүүр номоор зочлоорой   

 

Жигжидийн хүү

Алтан дэлхий уужим гэлээ ч

Ариун үнэнд давчуухан буюу

Ж.Бямба

Намайг Москва хотноо Горькийн нэрэмжит утга зохиолын дээд сургуулийн төгсөх ангид орох жил буюу 1979 оны намар зохиолч Жигжидийн Бямба утга зохиолын дээд курсын сонсогчоор очдог юм байна. Цаадахаасаа зайгаа барьж яваарай цагаа тулахаар муухай хэрүүлч золиг шүү гэж нэг найз минь нэмэр хачир оруулан захиж билээ. Эхэн үеэс нь энэ үгийг би огтоос тоогоогүй минь олон жилийн үерхэл дунд зөн билгээр зөв болсон юм. Урьд нь Ж.Бямбатай уулзаж явсанаас биш дотно сайхан үерхэж амжаагүй өнөөг хүрчээ. Ирсэн өдрөөс нь эхлээд ижий ахай болж амжив. "Хорвоогийн өнгө" гэж хосгүй гайхалтай романыг бичсэн гүдэсхэн зантай гүндүүгүй энэ эрийг би биширч эхэлсэн юм. "Зарга зальхай үүсвэл, заавал ялж гардаг хууль дүрмийн мэдлэгтэй хуухай байгаа юм" гэж хамт ирсэн Ш.Сүрэнжав зохиолч хаяа нэг дурсаад авна. Нэг удаа би Ж.Бямбаас:

- Чамайг зарим хүмүүс Завханы доль, заргын толь гэх юм.  Ямар учир байна аа гэхэд:
- Хээцэс... хэн хүнгүй надад атаархахдаа л тэр, үнэн юм чинь үүнийг нуугаад юу хийнэ гэж хээв нэг хэнэггүй хариулж билээ. Буман олны дунд бужигнан наана уу цаана уу наргиж даргиж явтал энд байх томилолтын хугацаа дуусан, эх орондоо буцах цаг болжээ. Оюутны таван жил гэдэг охорхон хугацаа биш. Нутаг ус нуга хөндийгөө бэтгэртлээ санасан би гэдэг хүн яаран яарсаар Ярославын буудлаас хөдлөв. Орос газрын хатуухан дарсанд жаахан халсан Ж.Бямба маань олны дунд эрээлж цээрэлсэн ч үгүй нулимс унаган намайг үдэж өглөө. 

Найз минь Москвагаас долоо хоног бүрий захиа бичнэ. Эхнэр Сэндэнгээ их санаж байгаа тухайгаа эндээс ажил албаар очсон эмч бүсгүйтэй танилцснаа дурсах нь олонтоо. Нэг удаагийн захиандаа МАХН-д элсэх гэсэн юм. Чи батлан даалт гаргаад яаралтай явуул гэж онцлон захисан байлаа. Харь газар суралцаж байгаа хүний тодорхойлолтыг хаа холын эндээс явуулна гэдэг \тэгэхдээ бүр тэнгэр бурхан шиг өргөмжлөгдсөн намын эгнээнд ороход нь шүү\ этгээд юм шиг санагдана.  Тэгтлээ ч гэмгүй сайн нөхрийнхөө хүсэл гуйлтыг хүлээхээс өөр замгүй болов. Хөөрхий муу Бямбаагаа хөөргөдөн магтаад намд элсүүлхээр наян мянган хачир нэмсэн батлан даалтыг гаргаж баруун гарынхаа үсгийг зураад алс холын алтан Москвад явуулав.

Гурван сар болов уу үгүй юу Ж.Бямбаас гутрангуй аястай захиа ирдэг юм байна. Эрхэм нөхрийн бие сайн, эрхэлсэн ажил тавлах биз дээ. Хөгшин чинь хөгөө хөлдөө чирч явна. Элчингийн дэргэдэх намын хорооны товчооны хурлаар МАХН-ын орлогч гишүүд элсэх гэж товлосон цагт нь тонгос хийн мөргөөд орлоо шүү. Тэнд суугаа тэр олон дарга нарын тэн хагасыг нь таних учир дэлхийд заяасан дэлгэрхэн хүсэл минь биелнэ гэж дотроо гийгүүлэн додгирхон зогсож байтал нэрийг нь хэлээд яахав нэг хэнхэг юм босоод:

- Хаа байсан Улаанбаатарт суугаа хүн таныг батлан дааж байдаг.  Энэ бол энхрий хайрт МАХН-ын түүхэнд үзэгдэж харагдаагүй үйл явдал. Зүй нь таны батлан даагч дэргэд чинь байх ёстой гэж ирээд гижиг хүрмээр үг шидэв. Өөр нэг товчооны гишүүн өөдөөс минь сонжих аятай харснаа:

- Москвад амьдарч суугаа түм буман Монгол нөхдөөс таныг тал бүрээс чинь мэдэх хүн алга уу гэв. Миний мэнгэ голлож уур хүрэн уушиг сагсайсан учир:

- Итгэчихмээр хүн энэ хавьд алга даа. Ах лам нь арван хуруу шигээ мэдэх хүнээрээ батлан даалгасан чинь багадаа юу гэчихлээ. Ээ... энэ ам уу. Үүнээс үүдэж намд орох найдвар тасрав. За тэр ч яахав. Заалдлаа гээд дийлэх биш. Эчингийн гзараас тавь муутай гарууд "Экстер" архи шилийг авч сэтгэлээ засаад Сэндэнгээ зүүдлэн хонов. Энхрий хайрт нам гэж хөвөлзөж явснаас, эхнэрээ санаж суух маань жаргал юм шив дээ. Балаг тариагүй батлан даагч минь баяртай... гэжээ. Ингэж бид хоёрын хувьсгалт намд элсэх гэсэн эхний явуулга бүтэлгүй бүдэрсэн. 

Сургууль соёлоо дүүргээд Ш.Сүрэнжав, Ж.Бямба бид гурав зохиолчдынхоо хороонд ажиллав.  1987 оны өвөл намын төв хорооны үзэл суртлын сэлтсээс хэсэг хүмүүс томилогдон манай байгууллагын ажилтай танилцлаа. Нэг өдөр дээрээс чиглүүлсэн үүргийн дагуу Д.Нацагдоржийн музейн эрхлэгч Ж.Бямбад утас цохиж шалгалтынхан өнөө орой арван долоон цагт очно. Үзвэрүүд дотор Д.Төмөр-Очир гуайтай холбогдох зураг бий эсэхийг сайн шалга. Хэрэв байгаа бол тэр зургуудыг солих болоод байна гэтэл Ж.Бямба дүрсхийн уурлаж:

- Чи мөн хийх ажлаа олов оо.  Манай энд юу л байна Төмөр-Очирын зураг байна. Харин Нацагдорж гуайнх байхгүй гэж адраад утсаа тавьчихав. Би нөхрийнхөө занг мэдэх юм хойно дахин иймээ тиймээ юм ярьсангүй өнгрөлөө. Орой нь шалгалтын хүмүүст бараа болсоор музей дээр очиход Ж.Бямба ажлаа гялалзтал танилцуулав. Шалгалтын хүмүүс их л шамдахгүй ажилдаа орлоо. Зураг бүрийг анхааралтай үзнэ. Зураас бхнийг ажиглана. Тэгтэл хоёр ч газар Төмөр-Очир гуай зохиолчидтой уулзаж байсныг гэрчлэх бүдгэвтэр зургууд тааралддаг юм байна. Шалгалтыг хариуцаж яваа дарга нь их л уцаарлангуй:

- Бямбаа, энэ хэний зураг байна вэ? гэв. Найз минь самбарт нүүрээ тулгах шахуу удтал харсанаа:
- Л.Ванган гуайнх юмуу даа гэлээ.
- Чи нээрэн танихгүй байна уу?
- Үнэнээ хэлэхэд ялгахгүй л байна.
- Чиний хараа тийм муу гэж үү?
- Ямар сайндаа л ийм юм зүүж явахав дээ гэж Ж.Бямба хэлээд хуруу зузаан линз шилээ харуулж байлаа. Шалгатынхан Төмөр-Очир гуайн зургуудыг яаралтай солих үүрэг өгөөд буцав. Тэдний хэлсэн бүхнийг Ж.Бямба төө хэрийн зузаан дэвтэрт төвөгшөөлгүй тэмдэглэж суулаа. Маргааш нь би Ж.Бямбатай уулзахдаа:

- Чи өчигдөр тэр зургийг үнэнээсээ ялгахгүй байв уу гэтэл,
- Хээ цэс. Харалган ч гэсэн хааныхаа музейн \Д.Нацагдоржийн музей\ хэдэн үзвэрт байгаа цэг тэмдгийг болов ч үзэхтэйгээ шүү. Зураг хэзээд түүхийг өгүүлнэ. Тэгэхээр хайрлан хадгалах хэрэгтэй.  Хэн нэгэн хүний үгээр хэдэн тийш нь зурж тастаад хаячихвал нөхөж баршгүй нөр их гарз гарна гэлээ.

- Чи минь, овоо доо. Дарга нарын даалгавар үгийг сайн тэмдэглэх болж дээ гэвэл:
- Дарга нарыг ажихад өөрийнх нь өгсөн үүргийг тэмдэглээд сууваас тэргүүний хүн гэж боддог ч юм уу их л талтай байдаг юм гэж хэлээд инээд алдав. 

Миний бие Шаравын Сүрэнжав, Жигжидийн Бямба нартай олон жил ойр дотно явж зан чанараа зайгүй мэдэхийн хувьд нэгэн зүйлийг нэхэн хэлэхийг хүснэ. Энэ юу вэ гэвэл дотно хоёр нөхөр минь ааш араншин төстэй, анд найздаа тустай, хэлэн үгээ хэний ч өмнө шууд мөртөө шударгаар ярьчихна. Өнгөцхөн харвал өөр хоорондоо таарамж муутай юмуу даа гэж тааж хэлмээр. Гэтэл тийм биш, ёстой үй зайгүй үерхсэн үе тэнгийн хүмүүс... Хааяа нэг бие биедээ тунирхана. Дорхноо дотно харьцаагаа сэргээж тайтгарна. Их хурлын депутатаар хоёул зэрэг сонгогдож Монгол улсынхаа шинэ үндсэн хуулийг хэлэлцэн батлахад үгс нь нийлж үүргээ биелүүлсэн гавьяатай. Хоёул холбоотой юм шиг хөтлөлцөн явж ховорхон авьяастай Ш.Гаадамба, Ж.Бадраа, О.Дашбалбар нарын зэрэг эгэлгүй хүмүүсийг эгнээндээ хамруулсан Монголын үндэсний чөлөөт зохиолчдын холбоог санаачлан байгуулсаныг нь санах тусам нөхөрлөлийн хүч нөлөө ихтэй байдагыг гэрчилнэ. 

*Данигайн Давааням, Заяа тавилангийн үргэжлэл номноос нь

 

Жигжидийн Бямба нүүр номоор зочлоорой   

Holiday travel

After checking on the internet London Gatwick airport's weather for several days and worrying too much about our travel to England with two young children we arrived without delays to our destinations.  I have to say it was great weather, only if you do not have to travel from one place to another. 

Lots of snow fell next day and it was magical!  Still there after two days.  Great fun for kids and for me too.  I can hear under my boots noises of snow and fresh air to breathe.  What else you can ask after living for nine yers in Lisbon, which hardly sees snow, only once in fifty years time.  I experienced snow in Lisbon I have to admit.  It was fantastic for young and old, but in many places it did not reach the ground, just melted on the air. 

Cristo Rei

Looking at Lisbon on the south side of river Tejo, the Cristo Rei stands with his open arm protecting Lisbon.  It has been there for fifty years and enjoys receiving touritst and believers.

Yesterday, I was there as a taxi driver or a tour guide and had a chance to take photos. 

The weather was great, clouds added some drama because last couple of days we had rain on and off.  This is the Lisbon's symbol 25 April bridge.  In 1974 Portuguese through the totalitarian Salazar regime on 25 April. 

Lisbon really looked fantastic from other side of the river.  On the right bottom corner of the photo you can see the monument for the Portuguese navigators.

Sewing for money

I do not know when I started sewing.  I remember that once my grandmother told me that I cut her new deel - a traditional Mongolian costume, into pieces.  I cannot remember how old I was and why I did.  Maybe I was trying to sew something out of it.  Anyway, before starting to sew something you have to cut fabrics, don't you?  I loved her old Singer sewing machine with pedal too.  I always wished to have my grandmother's old machine.  It worked for many years and was moved from one place to another at least twice a year because of Mongolian nomadic life style.  I think, as my uncle's wife told me, it still sews.

At school I learnt to knit and continued sewing little things.  After finishing my secondary school I wanted to be a fashion designer.  But this did not happen.  I do not think it will happen now either, but meantime I am sewing something else.

Now after sitting for many years at home with masters degree I am learning new things and teaching how to make bags and quilts.  These little purses I made from Japanese fabrics and many people like to learn how to make them. 

I started quilting 4 years ago after my DD1 was born. I tent to make a very easy and quick quilts that would not take too many hours sitting behind sewing machine.  This is one of my quilt, kaleidoscope, did not take ages to make but still looks fantastic on my bed. 

I started a spiral quilt this summer with help of my American friend Vicki.  Looks complicated but it is not.  All the fabric pre-laser-cut.  I just had to follow instructions to join them together.  Now this work in progress because I have to find some colourful fabric to continue to make a single bed quilt.

Ном унших хобби мөн үү

Саяхан би португал хэлний курсэд элсээд, эхний хичээлдээ очлоо.  Энд амьдардаг гадаад хүүхнүүд, ганц залуу нийлээд арваад хүн нэг ангид оржээ.  Багш маань гэж нас намбатай, мозамбикт төрсөн, харин 1974 оны Португалд гарсан хувьсгалын дараа тус орон колони орнуудаа алдахад эцэг эхийнхээ төрсөн газар амьдрахаар ирсэн нэгэн байлаа.

Хичээл эхлээд бид өөр өөрсдийгөө танилцуулахдаа хаана төрсөн, юу хийдэг, яагаад португалд ирж амьдрах болсон мөн юу хийх дуртай тухайгаа португалиар ээрэн байж, алдаа мадагтай ярьж гарсан юм.

Бараг бүгд л миний хобби бол ном унших гээд л байх юм.  Миний хувьд үүнтэй санал нийлсэнгүй, яагаад гэвэл хүн болгон өөрийгөө хөгжүүлж, сэтгэн бодож байхын тулд заавал ном уншиж байх хэрэгтэй.  Гэхдээ зөвхөн уран зохиолын ном уншихдаа гол нь биш л дээ.  Хэрвээ уран зохиолын номыг уншихдаа зөвхөн тухайн үйл явдлыг цаашид хэрхэн өрнөхийг мэдэхийн тулд биш харин зохиогчийнх нь үг хэллэгийг хэрхэн сонгосныг олж авах нь чухал л даа.

Миний хувьд бол уран зохиолын өгүүллэг, тууж, роман голлон уншаад байх нь бараг байдаггүй.  Хэдийгээр аавынхаа хэдэн романыг болон бусад монгол болон гадаадын алдартай романуудыг уншсан боловч түүх, хүмүүсийн намтрыг илүү унших сонирхолтой байдаг юм.

Би ганц номын дуустал нь уншаад дараачийн номыг авч уншдаггүй.  Ялангуяа манай гэрийн өрөө болгонд л миний уншиж буй номнууд бий.  Одоогоор, түүхийн холбогдолтой англи, монгол хэлээр хоёр ном, монголын зохиолчдын дурдатгал, монголын зохиолчдын өгүүллэгийн түүврийг уншиж байна. 

Харин ном уншаагүй цагаараа бол юм оёох их дуртай, бүр хэтрээд байгаа юм.  Би бодохдоо их дэмий хобби гэж боддог юм.  Яагаад гэвэл зүв зүгээр байсан даавууг жижигхэн жижигхэнээр тайрч хаяад буцаагаад зүйж оёдог юм.  Энэ хоббийг эхэлсэн нь бас учиртай.  Нэгэн бяцхан түүх сөхөхөд, дөрвөн жилийн өмнө том охин маань төрөхөд энд амьдарч байсан нэгэн англи хүүхэн охинд маань зүймэл ширдэг гэж хэлэх юм уу даа, бэлэглэсэн юм.  Түүнээс үүдээд би нээрээ оёож чаддаг юм чинь үзээд алдая гэж бодоод, салахаа больсон.

Найман жилийн өмнө Лиссабонд амьдарч байхад нэгэн иран хүүхэнтэй танилцаж түүгээр шилэн дээр буцахыг заалгасан юм.  Ер нь бол өөрөө сэтгээд будах чадвар надад байхгүй л дээ, харин хүний зурсныг бол дуурайгаад зурчихдаг байсан маань энд их хэрэг болсон юм.

За бас нэгэн солонгос найзаараа азийн бийрээр зурдаг аргыг заалгаад эхэлчихсэн байсан чинь найзын маань энд амьдрах хугацаа дуусаад Өмнөд Солонгос руугаа буцчихсан.

Бүр багаасаа юм нэхдэг байж билээ.  Хүүдээ нилээд хэдэн ноосон цамц нэхэж өгсөндөө.  Харин одоо охиндоо нэг цамц нэхэх гээд бараг сар болж байна.  Уул нь зурагтны өмнө суухдаа л хийдэг ажил л даа.

Зурагт үзнэ гэснээс, мэдээ сонсоод л болдог байлаа.  Уул нь бол би дээр үед радио телевизийн сэтгүүлч хийж байсан түүх бий л дээ.  Хэдэн жил зурагтгүй амьдарсны дараа нөхөр маань нэгэн төрсөн өдрөөр минь зурагт бэлэглэснээр хааяа хааяа кино үзэж цагаа нөхцөөдөг боллоо. Бэлэглэх болсон учир нь бол хүн болгонд дэлгээд байж болохгүй түүхтэй юм.  Харин одоо олон ангит кино үзээд салахаа больсон.  Ер нь бол ерөөсөө үзэх дургүй.  Долоо хоногт хоёр цаг зурагтны өмнө сууна гэдэг маш их цаг дэмий өнгөрч байна гэсэн үг л дээ.  Үүний оронд харин ном унших, юм оёох, бичих гээд ажил хийвэл хайран үнэтэй цаг гэж сүүлд нь амаа барихгүй л байх болов уу даа.

Ер нь ном унших бол миний хобби биш, харин нүд харж байгаа цагт заавал хийж байх ёстой зүйлийн нэг нь юм. 

Patch-Mania's new place

Yesterday Ines opened her new shop Patch-Mania.  She has now a bigger for her customers and everyone enjoyed looking around.  American, British, Japanese beautiful fabrics, lots accessories, bags and many many gifts. Now she will run workshops upstairs. 

Ines and Carolina were very busy dealing with customers while others had great time having drinks and nibbles.

Ines has been quilting about six years and her shop window was all in pink - a very girly!  But for all her life she has been sewing because when she was a little girl her mother taught how to sew. 

She made the quilt and her free motion was perfect.  The shop  not only sells quilting fabric but also presents, I would say it is fantastic place to buy Christmas presents from here.



Mario, a Portuguese Bernina dealer was there and his machines have perfect display in front of Ines's quilt.

          

 



Ines with her right hand man, husband



Helen gives patchwork lessons and her daughter Sarah is already sewing

 

Irene was shopping for her tiny works. At the background is Anabela, who has her own online patchwork shop and runs workshops.

 

Carolina, right, she is a great helper for shoppers and she sews tiny little things with perfection!



Finally, at the end Ines had time talk to people, enjoy her big moment.  One man wished her to open even bigger shop that he will paint for her.  He painted her two shops already.  It was a wonderful wish!  Carolina, right, she is a great helper for shoppers and she sews tiny little things with perfection!

Ангийн эгч шагнал авчээ

Хуучнаар бол намын дээдийн, тухайн үеийн нэрээр 1993 оныхоор бол Нийгэм судлалын Академийн сэтгүүлчийн ангид арван хүн элссэний нэг нь П.Алтанцэцэг эгч байсан юм.  Уугуул нутаг Завханых, шүлэг бичдэг, ер нь манай ангийнхан надаас бусад нь бүгд шүлэг бичдэг байсан юм.  Одоо ч бичиж л байгаа байх. 

Алтанцэцэг эгч олон жил Монгол телевизийн босгыг элээж, олны сэтгэлд хоногшсон олон нэвтрүүлэг хийснээс үүний нэг нь болох "Алтанд мордсон эрчүүд" нэвтрүүлэг нь Балдорж сангийн тусгай шагнал хүртжээ.
Олон жил тасралтгүй нэг байгууллагад ажиллаж амжилт гаргасан ангийн эгчдээ баяр хүргэе.  Шагналаа Монгол Улсын анхны ерөнхийлөгч П.Очирбатаас хүртсэн бололтой.